Bùn thải từ các hệ thống nhà máy xử lý nước thải có chỉ số ô nhiễm cao, cần được thu gom và xử lý nghiêm ngặt. Nếu không sẽ gây hậu quả nghiêm trọng đến môi trường sinh thái. Vì vậy, Công nghệ xử lý nước thải nào vừa đạt hiệu quả, đáp ứng quy chuẩn môi trường vừa tiết kiệm chi phí xử lý bùn thải là tiêu chí mà các nhà máy/doanh nghiệp/cơ sở sản xuất có phát sinh nước thải mong muốn, nhất là trong bối cảnh Luật môi trường có nhiều thay đổi như hiện nay.

     Đừng bỏ qua bài viết này, nếu bạn muốn biết tất tần tật về bùn thải và Công nghệ xử lý nước thải giúp tiết kiệm chi phí xử lý bùn thải.

1. BÙN THẢI LÀ GÌ?

     Bùn thải là một sản phẩm phụ sau quá trình xử lý nước thải đạt quy chuẩn môi trường từ hệ thống xử lý nước thải lắp đặt trong các nhà máy, cơ sở sản xuất công nghiệp. Quá trình xử lý nước thải giúp chuyển các chất ô nhiễm, từ dạng hòa tan sang dạng rắn và tách các chất rắn ra khỏi pha lỏng. Các chất rắn sau khi khử nước (làm đậm đặc) được gọi chung là bùn, chứa nhiều thành phần khác nhau và phải được thải bỏ hợp lý.

     Bùn thải được hình thành sau xử lý sinh học, bao gồm bùn hoạt tính sau bể Aerotank hoặc bùn màng sinh vật sau bể lọc sinh học, gọi chung là bùn thứ cấp. Một phần lớn loại bùn này được dẫn trở lại bể Aerotank (gọi là bùn hoạt tính tuần hoàn), phần bùn còn lại được gọi là bùn hoạt tính dư được dẫn vào bể nén bùn, sau đó tiến hành các phương pháp xử lý phù hợp.

    Trong những thành phần cần xử lý, bùn chiếm thể tích lớn nhất và kỹ thuật xử lý cũng như thải bỏ bùn là một trong những vấn đề phức tạp. Bùn thải bắt buộc phải được thu gom, xử lý đúng quy định, được thể hiện rõ trong Luật Môi trường 2020 tại “Điều 87. Hệ thống xử lý nước thải”. 

2. ĐẶC ĐIỂM CỦA BÙN THẢI TỪ HỆ THỐNG XỬ LÝ NƯỚC THẢI

Bùn thải là một phần sản phẩm cuối cùng của quá trình xử lý nước thải. Đây là hợp chất hữu cơ hoặc vô cơ và nhiều tạp chất độc hại, khó xử lý.

Việc loại bỏ bùn thải từ các nhà máy xử lý nước thải được đánh giá là cực kỳ khó khăn, phức tạp. Do đó cần phải thông qua công nghệ, kỹ thuật tiên tiến. Những đặc điểm cơ bản của bùn thải bao gồm:

Bùn thải chứa nguồn năng lượng lớn

Về cơ bản, bùn thải chứa năng lượng gấp 10 lần năng lượng cần thiết để xử lý. Theo đó, bước thải bùn khô chứa năng lượng than non với tỷ lệ khoảng 7780 Btu/lb.

Chính vì vậy, có thể tận dụng năng lượng trong nước bùn thải thành năng lượng phục vụ cho nhiều mục đích khác nhau.

Bùn thải gây ô nhiễm môi trường

Bùn thải nếu không được xử lý kịp thời có thể trở thành tác nhân gây ô nhiễm trực tiếp cho môi trường, phát sinh dịch bệnh, ảnh hưởng đến hệ sinh thái và sức khỏe cộng đồng.

Chính vì vậy, xử lý bùn thải là công đoạn không thể thiếu trong hệ thống xử lý nước thải sinh hoạt, công nghiệp và y tế.

3. CÁC GIẢI PHÁP XỬ LÝ BÙN THẢI TỪ QUY TRÌNH XỬ LÝ NƯỚC THẢI

3.1. Xử lý bùn thải bằng bể nén bùn

Mục đích của phương pháp nén bùn là để tăng nồng độ chất rắn và giảm thiểu tối đa độ ẩm của bùn. Sử dụng bể nén bùn là giải pháp xử lý bùn sơ bộ trước khi đưa qua các quá trình xử lý phía sau như sân phơi bùn hoặc máy ép bùn khung bản.

3.2. Xử lý bùn thải bằng sân phơi bùn

Ứng dụng sân phơi bùn là một trong những giải pháp thủ công tồn tại rất lâu về trước, để đảm bảo quá trình phơi bùn diễn ra nhanh chóng thì sân phơi sẽ được chia ra thành nhiều ngăn khác nhau.

Cấu tạo sân phơi bùn bao gồm các phần sau:

- Bể dạng hình chữ nhật cao từ 0,6 – 1 mét bao gồm nhiều ngăn song song

- Hệ thống ống lọc thu nước – nhằm tránh cho lớp vật liệu lọc nước bùn đi vào trong ống

- Hệ thống sỏi, cát lọc – có hai tầng bao gồm lớp sỏi đỡ cát độ dày 20cm và lớp cát thạch anh độ dày 20cm.

3.3. Xử lý bùn thải bằng giải pháp phân hủy hiếu khí và yếm khí

– Với Bể phân hủy bùn yếm khí.

Tận dụng lớp vi sinh vật lơ lửng trong bể, lượng bùn thải sẽ dần dần phân hủy và giảm bớt thế tích. Lượng nước trong sau khi phân hủy sinh ra được tuần hoàn lại bể điều hòa.

– Với Bể phân hủy bùn hiếu khí

Bố trí hệ thống sục khí, cấp khí giống bể sinh học Hiếu khí. Có thể liảm thể tích lượng bùn sinh ra nhờ vào quá trình phân hủy nội bào do thiếu dưỡng chất của các vi sinh vật sống sử dụng cơ chất là xác của các vi sinh vật chết.

3.4. Xử lý bùn thải bằng máy ép bùn khung bản

Lượng bùn sinh ra từ hệ thống xử lý nước thải sẽ được bơm màng hút và đẩy vào các khung bản máy ép bùn. Kích thước của lớp lưới lọc nhỏ hơn kích thước của bùn cặn nên bùn thải được giữ lại giữa các lớp vải lọc, nước trong đi qua lớp vải lọc và ra ngoài.

Việc lựa chọn máy ép bùn khung bản dựa vào từng ngành nghề sản xuất phát sinh nước thải và phụ thuộc vào lưu lượng nước thải cần xử lý.

Những giải pháp xử lý bùn thải sinh ra từ hệ thống xử lý nước thải trên đây đều đáp ứng được quy chuẩn kỹ thuật. Tùy thuộc vào quy mô và lượng nước thải cần xử lý mà bạn có thể cân nhắc lựa chọn giải pháp phù hợp với doanh nghiệp hay cơ sở của mình.

4. TẦM QUAN TRỌNG CỦA XỬ LÝ BÙN THẢI

4.1. Bảo Vệ Môi Trường

Bùn thải nếu không được xử lý đúng cách có thể chứa các hạt bùn, chất hữu cơ, vi khuẩn và chất độc hại. Nếu được xả ra môi trường mà không qua quá trình xử lý, bùn thải có thể gây ô nhiễm nước, đất, và không khí. Việc xử lý bùn thải giúp đảm bảo rằng các chất độc hại được loại bỏ hoặc giảm thiểu, đóng góp vào bảo vệ môi trường tự nhiên.

4.2. Bảo Vệ Sức Khỏe Cộng Đồng

Bùn thải chứa vi khuẩn và các hạt bùn có thể gây bệnh cho con người. Nếu không được xử lý đúng cách, việc tiếp xúc với bùn thải có thể gây nguy hiểm cho sức khỏe cộng đồng. Việc xử lý bùn thải đảm bảo rằng bùn thải không gây nguy cơ cho những người tiếp xúc với nó.

4.3. Tối Ưu Hóa Sử Dụng Tài Nguyên

Bùn thải cũng có giá trị tài nguyên bên trong. Khi được xử lý đúng cách, bùn thải có thể được biến thành phân bón hữu cơ, năng lượng, hoặc nguyên liệu trong sản xuất. Điều này giúp tối ưu hóa sử dụng tài nguyên và giảm phát thải khí nhà kính.